فرانسوا گىزو تۈزگەن « فرانسىيەنىڭ ئەڭ دەسلەپكى مەزگىللەردىن باشلاپ بولغان خەلقئارا تارىخى » 2- تومى – 19 - ئەسىرنىڭ ئوتتۇرلىرىدا يېزىلغان بىر تارىخىي كىتابتۇر . بۇ تومدا فرانسىيە تارىخىنى شەكىللەندۈرگەن مۇھىم ئىشلار ۋە شەخسلەر تەپسىلىي بايان قىلىنغان بولۇپ ، بولۇپمۇ ئۇرۇشلار مەزگىلىدە يۈز بەرگەن ئىشلار ۋە شەخسلەر تەپسىلىي بايان قىلىنغان . ماقالىدە كۈچنىڭ كۆتۈرۈلۈشى ۋە چۈشۈشى ، دىنىي ئۇرۇشلارنىڭ تەسىرى ۋە ئازادلىق ئورگانلىرىنىڭ راۋاجلىنىشى قاتارلىق مۇھىم تېمىلار ئۆز ئىچىگە ئالınغان . كىتابنىڭ دەسلەپكى بۆلىمىدە ئۇرۇشلار مەزگىلى توغرىسىدا تەپسىلىي بايان قىلىنغان بولۇپ ، 1099 - يىلى خرىستىئان قوشۇنلىرىنىڭ جېرۇسالېم نى ئىگىلەشتە قولغا كەلتۈرگەن دەسلەپكى مۇۋەپپەقىيەتلىرى ۋە كېيىنكى مەزگىلدە كۈچلۈك مۇسۇلمان رەھبەرلىرىگە قارشى كۆرسەتكەن كۈرەشلىرى تەپسىلىي بايان قىلىنغان . گىزو بۇ مەزگىلدە ئىشلىرىغا چېتىشلىق داڭلىق شەخسلەرنىمۇ تەپسىلىي بايان قىلغان ، شۇنىڭ بىلەن بىر ۋاقىتتا ئۇرۇشلار مەزگىلىدە يۈز بەرگەن تراگىك ئىشلار ۋە كۈچ تەڭشىلىشى توغرىسىدىمۇ بايانلار بەرگەن . بۇ بايانات شۇ مەزگىلدىكى قىزغىنلىق ۋە ئىرادىنى ياخشى تەسۋىرلەپ بېرىدۇ ؛ خرىستىئان ياۋروپاسىنىڭ مۇقەددەس جاينى قايتۇرۇۋېلىش ئۈچۈن كۆرسەتكەن تىرىشچانلىقىنىڭ نەتىجىسىدە قانداق زور زىيانلارغا ئۇچرىغانلىقى ۋە كېيىنكى مەزگىلدە پەيدا بولغان ئۈمىدسىزلىكلەر تەپسىلىي بايان قىلىنغان . بۇ كىتاب فرانسىيەنىڭ تارىخىي تەرەققىياتىغا بولغان كەڭ تەسىرلەرنى چۈشىنىش ئۈچۈن مۇھىم باشلىنىش نۇقتىسى بولۇپ ھېسابلىنىدۇ .