«CIA دۇنيا ئەھۋاللار لۇغىتى » – بۇ ئامېرىكا مەركىزىي ئاخبارات ئاگېنتلىقى تەرىپىدىن 20-ئەسىرنىڭ ئاخىرلىرى تۈزۈلگەن ، ئۇچۇر مول بىر مەلۇمات لۇغىتى بولۇپ ، ھۆكۈمەتلەرنىڭ ئىشلىتىشى ئۈچۈن ياسالغان . بۇ لۇغىتتا دۆلەتلەر ۋە تەۋەلىكلەر توغرىسىدا تەپسىلىي ستاتىستىكا سانلىق مەلۇماتلار ۋە تەسۋىرلەر بېرىلگەن ؛ بۇ سانلىق مەلۇماتلار شۇ مەزگىلدە ئېتىراپ قىلىنغان 249 دۆلەت ۋە تەۋەلىككە ماس كەلگەن . لۇغىتنىڭ باشلىق بۆلۈمىدە ئۇنىڭ قۇرۇلمىسى ۋە مەقسىتى توغرىسىدا ئىزاھات بېرىلگەن بولۇپ ، بۇ لۇغىت ئاساسلىقى ئامېرىكا ھۆكۈمىتى ئەمەلدارلىرىنىڭ ئېھتىياجىنى قاندۇرۇش مەقسىتىدە تۈزۈلگەن . كىرىش سەھىپى لىرىدە ئالدىنقى نەشىرلىرىدىن بۇيان قىلىنغان فورماتسىيە ۋە مەزمۇن تەڭشەشلەر چۈشەندۈرۈلگەن ؛ بۇ ، لۇغىتتا كىرگۈزۈلگەن ھەربىر دۆلەتنىڭ ئالاھىدىلىكلىرىنى چۈشىنىش ئۈچۈن زۆرۈر ئاساس بولۇپ ھېسابلىنىدۇ . مەسىلەن ، ئافغانىستان ، ئالبانىيە ، الجىرىيە قاتارلىق دۆلەتلەر توغرىسىدا بېرىلگەن سانلىق مەلۇماتلاردا ئۇلارنىڭ جۇغراپىيەسى ، نوپۇسى ، ئىقتىسادى ۋە ھۆكۈمەت تۈزۈلمىسى توغرىسىدا مۇھىم ئۇچۇرلار بېرىلگەن بولۇپ ، ئافغانىستاننىڭ ئىچكى ئۇرۇشى ۋە الجىرىيەنىڭ نېفىت ئېكسپورتىغا تايىنىشى قاتارلىق تارىخىي ئەھۋاللارمۇ بايان قىلىنغان . بۇ لۇغىت ، خەلقئارا مۇناسىۋەتلەرگە ئالاقىدار سىياسەت تۈزۈش ۋە تەتقىقاتلار ئۈچۈن ئاساسلىق بايلىق بولۇپ ھېسابلىنىدۇ .