Thomas Babington Macaulayning «Tanqidiy va tarixiy insholar, III jild (3 jilddan)» asari 1843-yilda nashr etilgan maqolalar to‘plamidir. Dastlab 1825–1844-yillarda «Edinburgh Review» jurnalida chop etilgan ushbu insholar Miltondan tortib Addisongacha bo‘lgan shaxslarni qamrab olib, keng ko‘lamli tarixiy va adabiy portretlarni taqdim etadi. Yorqin, ravshan uslubi va o‘quvchilarda qiziqish uyg‘otish qobiliyati uchun maqtalgan bu insholar viglar tarafkashligi hamda ayrim hollarda noaniqlikka yo‘l qo‘ygani uchun ham tanqid qilingan. To‘plam ingliz tilida so‘zlashuvchi dunyo bo‘ylab nihoyatda mashhur bo‘lib, davriy nashrlar avlodlar davomida qanday yozilishiga ta’sir ko‘rsatdi.
Ushbu kitob haqidagi Vikipediya sahifasi: en.wikipedia.org/wiki/Critical_and_Historical_Essays_(Macaulay))