Pedro Xose Guiterasning “Gavanani zabt etish tarixi” asari XIX asr oxirlarida yozilgan tarixiy bayondir. Ushbu asarda 1762-yilda inglizlarning Gavanani zabt etishi haqidagi muhim voqea hikoya qilinib, uning Kuba oroliga va o‘sha davrdagi mustamlakachi davlatlar bilan munosabatlarga ta’siri tahlil qilinadi. Muallif ushbu notinch davrda yuzaga kelgan diplomatik sa’y-harakatlar, harbiy strategiyalar hamda ijtimoiy-siyosiy oqibatlarni yoritadi. Bayon boshida Guiteras Gavanaga berilgan ahamiyatning mazmun-mohiyatini ochib, uning strategik joylashuvi va inglizlar bosqinidan avval mavjud bo‘lgan istehkomlarni muhokama qiladi. Muqaddimada tobora kuchayib borayotgan keskinlik va dushmanlikning yaqqol belgilariga qaramay, yaqinlashib kelayotgan hujumga yetarlicha tayyorgarlik ko‘rmagan ispan gubernatori duch kelgan qiyinchiliklarga ishora qilinadi. Matnda Ispaniya va Fransiyaning Britaniyaga qarshi ittifoqi geosiyosiy oqibatlari ta’kidlanib, bo‘lajak to‘qnashuv uchun zamin yaratiladi.