«تبېتىشمىلىقلار ۋە تېببىيەتتىكى غەلىتە ئەھۋاللار » ناملىق كىتاب جورج م. گولد ۋە ۋالتېر ل. پايل تەرىپىدىن 19 - ئەسىرنىڭ ئاخىرلىرى يېزىلغان بولۇپ ، تېببىيەتتىكى غەلىتە ئەھۋاللار ۋە نورمىدىن تاشقىرى كېسەللىكلەر توغرىسىدىكى بىر تۈرلۈك ئۆزلۈكسىز ماتېرىياللارنىڭ يىغىندىسى دۇر . بۇ كىتابتا تېببىيەتلىك مەتبۇئاتلاردا ئۇچرايدىغان ناھايىتى ئاز ئۇچرايدىغان ۋە غەلىتە ئەھۋاللار تەپسىلىي تەھلىل قىلىنغان بولۇپ ، ئادەمنىڭ ئاناتومىيەسى ۋە فىزىئولوگىيەسىدىكى قىزىقارلىق تبېتىشمىلىقلار ھەمدە بۇ خىل غەلىتە ئەھۋاللارنىڭ ئادەتتىكى كىشىلەر ۋە ئالىملارنىڭ دىققىتىنى قانداق تارتقانلىقى بايان قىلىنغان . كىتابنىڭ دەسلەپكى بۆلىمىدە تارىخ جەريانىدا تېببىيەتتىكى تبېتىشمىلىقلارغا بولغان قىزىقىش توغرىسىدا ئۇنۋېرسال تونۇش بېرىلگەن ؛ ئادەم بەدىنىنىڭ غەيرىي يۈزلىرى توغرىسىدىكى ئادەملەرنىڭ ئۇزاقتىن بۇيانقى قىزىقىشى ، تېببىي بىلىملەرنىڭ سەنئەتكە ئاساسەن يۈز بېرىشتىن ئىلمىي تەتقىقات ئارقىلىق راۋاجلىنىشى تەھلىل قىلىنغان . ئاپتورلار دەسلەپكى مەزگىلدىكى ئاناتومىستلارنىڭ غەلىتە كېسەللىكلەر توغرىسىدىكى خاتىرى لىرىنىڭ ، زامانىۋى تېببىي پракتىكىلارنىڭ شەكىللىنىشىدە قانداق رول ئوينىغانلىقىنى چوڭقۇر بايان قىلغان . كىتابنىڭ كېيىنكى بۆلۈملىرىدە گېنېتىكا جەھەتتىكى تبېتىشمىلىقلاردىن ئاياللارنىڭ ئاي رىتى شىغا دائىر غەلىتە ئەھۋاللارغىچە كۆپ خىل تبېتىشمىلىقلار سىستېمىلىق تۈرگە ئايرىلىپ ، ئۇلارنىڭ تېببىي جەھەتتىكى مۇھىملىقى ھەمدە پەلسەپە ، ئىلىم - پەن ۋە ئادەملەرنىڭ تونۇشىنىڭ ئارىسىدىكى مۇناسىۋەت بايان قىلىنغان .