A Lecture on the Study of History
Kitob haqida
Lord Aktonning “Tarixni o‘rganish haqida ma’ruza” asari XIX asr oxirida ma’ruza sifatida taqdim etilgan ilmiy ishdir. Matn tarixni o‘rganish tamoyillariga e’tibor qaratib, zamonaviy tarixiy voqealarning yaxlitligini va ularning siyosiy hayot bilan bog‘liqligini anglashdagi ahamiyatini ta’kidlaydi. Akton tarix oddiy sanalar va voqealardan ustun turishini, aksincha, uni zamonaviy dunyo bilan davom etayotgan muloqot sifatida ko‘rish kerakligini ta’kidlaydi. Ma’ruzaning boshlanishida Aktonning Kembrijda so‘zlash haqidagi uzoq yillik orzusiga doir shaxsiy mulohazalari bayon etilib, mushohadaga undovchi ohang o‘rnatiladi. U “Zamonaviy tarixning yaxlitligi” tushunchasini tahlil qilib, zamonaviy tarixning aniq boshlanishi va yakuni yo‘qligini, chunki u insoniyat tajribasining uzluksiz ipi ekanini ta’kidlaydi. U tarix va siyosat o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirni yoritib, tarixni anglash ongli siyosiy harakat uchun muhim ekanini ko‘rsatadi. Akton, shuningdek, zamonaviy tarixni o‘rganish muhimligini asoslab, unda shaxsiy va ijtimoiy taraqqiyot uchun zarur bo‘lgan ko‘plab saboqlar mujassam ekanini ta’kidlaydi. U yaratgan asos tarix mavzusiga o‘tmish va bugun bilan faol muloqot qilish vositasi sifatida yondashish uchun keng qamrovli doirani taqdim etadi.
