«رىم مەسىلىسى» – ئېدمون د ئابۇ تۈزگەن بىر تارىخىي كىتاب بولۇپ ، 19-ئەسىرنىڭ ئوتتۇرىلىرىدا يېزىلغان . بۇ كىتاب ، ئىتالىيەدە زور ئىنقىلابلار يۈز بەرگەن مەزگىلدە پاپا دۆلىتى ۋە پاپانىڭ ھوقۇقىغا مۇناسىۋەتلىك سىياسىي ۋە ئىجتىمائىي جەھەتتىكى كۈچىيىشلەرگە چوڭقۇر چۆكۈپ تەھلىل قىلىدۇ . كىتابتا پاپا ھۆكۈمىتىنىڭ قۇرۇلمىسى ، ئۇنىڭ تەبىئىي ئاھالىلىرىنىڭ نارازىلىقلىرى ھەمدە پاپانىڭ روھانىي رەھبەر بولۇشى بىلەن دۆلەتنى ئىدارە قىلىشى رولىدىكى زىتچىلىقلار تەپسىلىي تەھلىل قىلىنغان . كىتابنىڭ باشلىق قىسمى مۇقددا سە بولۇپ ، يازغۇچىنىڭ كەڭ تەتقىقاتلىرى ۋە بۇ كىتابنى يېزىشتىكى مەقسىتى بايان قىلىنغان . يازغۇچى ئەسلىدە پاپانىڭ ھۆكۈمرانلىقى توغرىسىدا قانداق تەسىراتلارغا ئىگە بولغانلىقىنى ، سىياسىي جەھەتتىكى تالاش-تارتىشلار ئارىسىدا ئويلىرىنى يىغىش جەريانىدا قانداق خىرىسلارغا دۇچ كەلگەنلىكىنى بايان قىلغان . پاپانىڭ مۇتلەق ھوقۇقى ئاھالىلەر ئارىسىدا ئىزچىل نارازىلىق پەيدا قىلغان ؛ يازغۇچى بۇنىڭغا دىققەت تارتقان ھەمدە رىمنىڭ سىياسىي جەھەتتىكى مۇرەككەپلىكلىرىنى ئىزاھلاپ ، دىنىي زاتلار ۋە پۇقرالارنىڭ پاپا دۆلىتىنىڭ ئىدارە قىلىنىشى توغرىسىدىكى نارازىلىقلىرىنى كۆرسەتكەن . شۇنداقلا سىنىپىي كۈرەشلەر ، ئىجتىمائىي مەسىلىلەر ھەمدە پاپانىڭ دۇنيۋىي ھوقۇقتىن مۇستەقىل بولۇشى زۆرۈر لىكى توغرىسىدىكى مۇلاھىزىلەرنىڭ يولىنى ئاچقان .