The Works of the Right Honourable Edmund Burke, Vol. 03 (of 12)
Kitob haqida
Edmund Burkning “Hurmatli Edmund Burke asarlari, 03-jild (12 jilddan)” nomli kitobi XVIII asr oxirida yozilgan siyosiy nutqlar va mulohazalar to‘plamidir. Ushbu jild Britaniya boshqaruvining muhim jihatlari, xususan, Britaniyaning Ost-Indiya kompaniyasi faoliyati va uning Hindistondagi xatti-harakatlari oqibatlarini chuqur yoritadi. Undagi nutqlarda Burkning korrupsiya, mansabni suiiste’mol qilish hamda Britaniya parlamentining mustamlakalarni boshqarish borasidagi axloqiy majburiyatlariga nisbatan keskin tanqidi aks etgan. Ushbu jildning boshlanishida Burkning 1785-yil fevralida aytilgan, Arkot navobining qarzlariga bag‘ishlangan mashhur nutqi keltiriladi. Unda Navob va britaniyalik kreditorlar o‘rtasidagi shubhali bitimlardan kelib chiqqan moliyaviy majburiyatlar ehtirosli va batafsil tahlil qilinadi; bunday amaliyotlar qanday qilib keng ko‘lamli korrupsiya va ekspluatatsiyaga olib kelgani, avvalo, ta’kidlanadi. Burke Navob bilan ayrim britaniyalik amaldorlar o‘rtasidagi yaqqol til biriktirishdan xavotirini bayon qilib, kreditorlar ilgari surgan moliyaviy talablar insofsizlik va manipulyatsiya bilan qo‘zg‘atilganini, bu qarzlardan jabr ko‘rgan qashshoq aholiga esa og‘ir oqibatlar keltirganini ta’kidlaydi. Ushbu boshlang‘ich qism Hindistondagi vaziyatning tarixiy sharoiti va huquqiy jihatlarini belgilab, Burkning mustamlakachilik loyihasi doirasida adolat va javobgarlikni ta’minlashga sodiqligini namoyon etadi.
