«ئىلاھىي كومېدىيەگە بولغان شەرھلەر ۋە دانتې ئەتراپىدىكى باشقا يازما لار ، 1- توم » – 20-ئەسىرنىڭ دەسلەپكى مەزگىلىدە يېزىلغان تارىخىي خاتىرە . بۇ ئەسەر دانتې ئالى گې رىنىڭ داڭلىق ئېپىك شېئىرى « ئىلاھىي كومېدىيە » گە بولغان شەرھلەرنى ئۆز ئىچىگە ئالغان بولۇپ ، دانتېنىڭ تۇرمۇشى ، ئەسەرلىرى ھەم ئىتالىيە ئەدەبىياتى ۋە مەدەنىيىتىگە بولغان تەسىرى تەھلىل قىلىنغان . يەنە دانتېنىڭ نەزىرىيىۋى ئىدىيىلىرىمۇ شۇ ئەسەردە تەھلىل قىلىنغان . كىتابنىڭ باشلىقى دانتېنىڭ تۇرمۇشى ۋە ئۇنىڭ دەۋرىدىكى ئىجتىمائىي ئەھۋاللارغا مۇناسىۋەتلىك تونۇشتۇرمىدىن باشلىنىدۇ ، بولۇپمۇ فلورېنسىيە جۇمھۇرىيىتىنىڭ ناچارلىقلىرىغا ئالاھىدە ئەھمىيەت بېرىلگەن . شۇنداقلا سولوننىڭ جەمئىيەتتىكى ئادىللىقنىڭ تەڭپۇڭلۇقىغا دائىر پەلسەپىسى تەھلىل قىلىنغان ، بۇ مەزمۇنلار كىتابتا كېيىنكى قىسىمدا مۇزاكىرە قىلىنىدىغان ئەخلاقىي پىرىنسىپلارنى چۈشەندۈرۈشتە رول ئوينىغان . يازغۇچى دانتېنىڭ ئەدەبىياتقا قوشقان مۇھىم تۆھپىلىرى ، ئۇنىڭ ئالىيجاناب ئائىلە تارىخى ھەم نەزىرىيىۋى ئىدىيىلىرى توغرىسىدا تەپسىلىي بايان قىلغان . بۇ كىتاب دانتېنىڭ ئەسەرلىرى ھەم ئۇنىڭ ئۈزلۈكسىز تەسىرىنى تېخىمۇ چوڭقۇر تەھلىل قىلىش ئۈچۈن مۇھىم ئاساس سالغان . باياناتتا تارىخىي يورۇقلۇقلار كۆپ بولۇپ ، دانتېنىڭ شەخسىي تەجرىبىلىرى ھەم كەڭ ئىجتىمائىي مەسىلىلەرگە ئەھمىيەت بېرىلگەن ، بۇمۇ دانتېنىڭ ئەدەبىي تالانتىنى چۈشىنىشكە پايدىلىق بولغان .