„Katechizm doktryny chłopów” autorstwa Valentína Lamasa Carvajala to społeczno-polityczny tekst napisany w końcu XIX wieku. Choć książka ma charakter katechizmu, to w odróżnieniu od tradycyjnych tekstów religijnych zajmuje się problemami i cierpieniami chłopów w Hiszpanii. Ukazuje surowe realia życia na wiejskich terenach, represywne struktury społeczne, które przyczyniają się do ich cierpienia, oraz wrodzone niesprawiedliwości w dziedzinie własności ziemi i rządzenia. Tekst jest zbudowany w formie dialogu pomiędzy księdzem a chłopem, w którym poruszają się tematy takie jak bieda, wykorzystywanie ludzi oraz absurdy władz duchownych i politycznych. Przez tę formę rozmowy chłop opisuje swe problemy: finansowe obowiązki spowodowane podatkami, trudności z uprawą roli, a także emocjonalne koszty życia ciężkiej pracy bez adekwatnej nagrody. Dialog krytycznie analizuje rolę lokalnych władz, pokazując, jak często one pogłębiają cykl biedy. W rezultacie książka stanowi zarówno lament nad losem chłopów, jak i krytykę społecznych i politycznych systemów rządzących życiem na wsi.