“Alplardan Tibr daryosigacha ziyorat: yoki Rim katolikligining savdo, adolat va bilimga ta’siri” — ruhoniy J. A. Uayli, LL.D. tomonidan XIX asr o‘rtalarida yozilgan tarixiy sayohatnoma. Kitob Rim katolikligining Italiya jamiyatining turli jabhalariga ta’sirini ko‘rib chiqib, erkinlik, adolat va bilim mavzularini tadqiq etadi. Shuningdek, unda muallifning Italiya bo‘ylab sayohati haqidagi mulohazalar hamda mintaqa va uning o‘tmishi to‘g‘risidagi tarixiy sharhlar mujassam. Asarning boshlanishi muallifning Alp tog‘laridan Rim sari Italiya bo‘ylab safarga chiqishga hozirlik ko‘rar ekan, amalga oshirmoqchi bo‘lgan qiziqarli tadqiqotiga zamin hozirlaydi. U Papalikning Italiya davlatlarini boshqarish va jamiyatiga ta’sirini o‘rganish istagini bildiradi hamda bugungi muammolar zamirida yotgan shonli tarix haqida mulohaza yuritadi. Muallif muhim tarixiy voqealar, yurtning madaniy boyligi va xalqlar taqdirini shakllantirgan ozodlik uchun kurashlarga to‘xtaladi. Bu o‘tmish va bugun ulkan oqibatlar bilan to‘qnashadigan yurtda kechadigan, chuqur mulohazalarga boy ziyorat bo‘lishi kutilayotgan safarning teran mushohadali debochasidir.