Eliza Burt Gamble tomonidan yozilgan “The Sexes in Science and History” asari XX asr boshlarida yaratilgan ilmiy tadqiqotdir. Ushbu asar biologik va sotsiologik nuqtayi nazarlardan ayollarning erkaklarga nisbatan past deb qabul qilingan mavqeyini o‘rganadi. Muallif gender rollari haqidagi uzoq yillik aqidalarga qarshi chiqishni, insoniyat taraqqiyotida ayollarning ahamiyati borligini tasdiqlovchi dalillarni taqdim etishni maqsad qiladi. Matnning boshida Gamble ayol organizmi past emasligini, balki ko‘payish va parvarishdagi muhim roli tufayli, aslida, yanada rivojlanganini qayd etib, erkaklar ustunligi haqidagi an’anaviy qarashga qarshi o‘z dalilini bayon qiladi. Gamble tarixiy va ilmiy kontekstlar, ayniqsa evolyutsion nazariya doirasida, ko‘pincha ayollarga nisbatan xolis bo‘lmaganini, buning natijasida ularning jamiyatga qo‘shgan muhim hissasi o‘rganilmay qolganini ta’kidlaydi. U ilmiy dalillar va tarixiy tahlilni uyg‘unlashtirish orqali gender haqidagi afsonalarni bartaraf etishni ko‘zlab, ushbu mavzularni keng qamrovli tadqiq etish uchun zamin yaratadi.
Birinchi nashri 1894-yilda “Ayol evolyutsiyasi” nomi ostida chop etilgan.