Książka „Rola kobiet i mężczyzn w nauce i historii” autorstwa Elizy Burt Gamble jest dziełem naukowym napisanym na początku XX wieku. W tym opracowaniu rozpatruje się postrzeganą niższość kobiet w porównaniu z mężczyznami z punktu widzenia biologicznego i socjologicznego. Autorka ma za cel podważyć długoletnie dogmaty dotyczące roli płci, prezentując dowody potwierdzające znaczenie kobiet w rozwoju ludzkości. Na początku tekstu Gamble kładzie nacisk na to, że organizm kobiecy nie jest gorszy od męskiego, a wręcz bardziej rozwinięty ze względu na swoją kluczową rolę w reprodukcji i opiece o potomstwo. Autorka podkreśla, że historyczne i naukowe konteksty, zwłaszcza te związane z teorią ewolucji, często były uprzedzone wobec kobiet, przez co ich istotny wkład w życie społeczne pozostawał nieodniesiony do analizy. Jej cel jest dokładne rozpatrzenie tych tematów oraz rozwikłać mity dotyczące ról płci za pomocą połączenia dowodów naukowych z analizą historyczną.
Pierwsze wydanie ukazało się w 1894 roku pod tytułem: „Ewolucja kobiety”.