Het Vrije Rusland De Aarde en haar Volken, 1873
Kitob haqida
ۋىليام ھېپۋورت دىكسون نىڭ « ئەركىن رۇسىيە » دېگەن كىتابى 19 - ئەسىرنىڭ ئاخىرلىرىدا يېزىلغان تارىخىي بايانات . بۇ ئەسەردە روسىيەنىڭ خاراكتېرى ۋە غايىسى توغرىسىدا توختالغان بولۇپ ، بولۇپمۇ قىرغىز دېڭىزى ئۇرۇشىدىكى قالايمىقانچىلىقلاردىن كېيىنكى روسىيەگە مۇھتاجلىق بولغان ئەركىنلىك تەپەككۈرىگە زور ئەھمىيەت بېرىلگەن . يازغۇچى روسىيەنىڭ جانلىق تارىخىي مەنزىرىسى ۋە ئىلگىرىكى تاجاۋۇزلارنىڭ روسىيەنىڭ مەدەنىيىتى ۋە خەلقىگە بولغان تەسىرىنى تەسۋىرلەپ ، تىنچلىق ۋە ئەركىنلىك غا ئىنتىلىدىغان يېڭى بىر دۆلەتنىڭ پەيدا بولۇشىنى ئوتتۇرىغا قويغان . كىتابنىڭ دەسلەپكى قىسمىدا روسىيەنىڭ شىمالىي رايونلىرى تونۇشتۇرۇلۇپ ، ئاق دېڭىز ۋە ئۇنىڭ ئەتراپىدىكى رايونلارنىڭ خەتەرلىك ئالاھىدىلىكلىرى بايان قىلىنغان . دانىيە كاپىتانى بۇ رايونلاردا سەپەر قىلىش جەريانىدا شۇ جاينىڭ خەتەرلىك ئالاھىدىلىكلىرى توغرىسىدا بايانات بېرىدۇ . باياناتتا قىيىن شارائىتلاردا ياشاۋاتقان لاپلاڭلار ۋە سامويې دلارنىڭ جاپالىق تۇرمۇشى تەسۋىرلەنگەن ؛ بۇ دۇنيا قۇرغاق ھەم جاپالىق بولسىمۇ ، لېكىن مۇرەككەپ ئىجتىمائىي قۇرۇلمىلار ۋە ئەنئەنىلەرگە تولغان . يازغۇچى روسىيەنىڭ مەدەنىيەتلىك ۋە تارىخىي ئالاھىدىلىكلىرىنى تەپسىلىي بايان قىلىش ئارقىلىق ، روسىيە خەلقىنىڭ دۇچ كېلىۋاتقان جاپالىق كۈرەشلىرىنى گۈزەل تەسۋىرلەپ بەرگەن .
