‘Paus Johanna’ van Emmanouel D. Rhoides is een roman die in 1866 werd gepubliceerd. Het verhaal gaat over Johanna, een vrouw die zich als man verkleedde en het opkwam binnen de rooms-katholieke kerk tot ze uiteindelijk paus werd. De roman is gebaseerd op de middeleeuwse legende over Paus Johanna, die volgens deze overlevering van 855 tot 858 aan de macht was. Het boek veroorzaakte direct veel controverse: de Griekse Orthodoxe Kerk veroordeelde het als ‘antikristelijk en kwaadwillig’, waarna er een openbare debat ontstond en pogingen werden gedaan om censuur te toepassen – pogingen die tot in de twintigste eeuw voortduurden.