Charlz Paskal Telesfor Chiniquyning «Rim cherkovida ellik yil» asari XIX asr oxirlarida yozilgan tarixiy bayondir. Kitobda muallifning Rim-katolik ruhoniysi sifatidagi tajribalari haqida avtobiografik hikoya keltiriladi; unda u katolik cherkovining amaliyotlari va ta’limotlarini kuzatishlari hamda tanqidlarini batafsil bayon qiladi. Asarda, ayniqsa, diniy hokimiyat mavzusiga va cherkov hukmronligi ostidagi insonlar boshdan kechiradigan ruhiy iztiroblarga urg‘u beriladi. Asarning boshlanishida ota Chiniquyning ilk hayoti va Rim-katolik cherkovi bilan dastlabki munosabatlari tasvirlanib, uning muqaddas bitiklar, xususan, qadrli Injili bilan bog‘liq shakllanish davridagi tajribalariga e’tibor qaratiladi. Matnda Chiniquyning otasi Injilni musodara qilmoqchi bo‘lgan ruhoniyga qarshi chiqqan muhim voqea tasvirlanadi; bu unda institutsional cherkovga qarshilik ko‘rsatish tuyg‘usini uyg‘otadi. Shu tariqa u zulmkor va zararli deb bilgan katolik e’tiqodining qat’iy tuzilmalari bilan shaxsiy e’tiqod o‘rtasidagi ziddiyatlarni yanada chuqurroq tadqiq etishga zamin yaratadi. Chiniquyning hikoyasi uyushgan din doirasidagi diniy anglash va shaxsiy halollik uchun kurashni, shuningdek, Kanadadagi shakllanish yillarining yorqin tasvirlarini aks ettiradi.