زېنوفوننىڭ «ئون مىڭ ئەسكەر » ناملىق كىتابى مىلادىيەدىن ئىلگىرىكى 4- ئەسىرنىڭ ئاخىرلىرىدا يېزىلغان تارىخىي باياناتتۇر . بۇ كىتابتا زېنوفون ۋە «ئون مىڭ ئەسكەر » ناملىق گرېك مۇلازىمەتچى ئەسكەرلەرنىڭ پېرسىيە ئىمپېرىيەسىدە ياش سايروسنىڭ ئاكىسى ئارتاكسېركسقا قارشى ئۇرۇش قىلىش جەريانى بايان قىلىنغان . زېنوفون بىر ئەسكەر ھەم سوكراتىسنىڭ شاگىرتى بولۇش سۈپىتى بىلەن رەھبەرلىك ، سادىقلىق ھەم قالايمىقان دەۋردە مۇلازىمەتچى ئەسكەرلەرنىڭ تەجرىبىلىرى توغرىسىدا ئىزچىل لارغا يېقىن مەلۇماتلار بېرىپتۇ . كىتابنىڭ دەسلەپكى قىسمىدا زېنوفون تونۇشتۇرۇلىپ ، «ئون مىڭ ئەسكەر » ناملىق بۇ ئۇلۇغ سەپەرگە يول قويۇلغان . كىتابتا زېنوفوننىڭ تەربىيەلىنىش تارىخى ۋە ئۇنىڭغا تەسىر كۆرسەتكەن ئاساسلىق كىشىلەر ، بولۇپمۇ سوكراتىس بىلەن بولغان مۇناسىۋىتى ھەم ياش سايروس رەھبەرلىكىدىكى ئۆمىككە قاتنىشىش قارارى تەپسىلىي بايان قىلىنغان . يەنە شۇ دەۋردىكى سىياسىي ماھىرىيەتلەر ، سايروسنىڭ ئاكىسىغا قارشى ئۇرۇشقا تەييارلىق قىلىش جەريانى ۋە گرېك مۇلازىمەتچى ئەسكەرلەرنى يېڭىدىن قوبۇل قىلىش توغرىسىدىكى ئەھۋاللارمۇ بايان قىلىنغان . بۇ كىتابتا سۆزلەنگەن ھېكايە ئوقۇرمەنلەرنى شۇ دەۋردىكى مۇھىم ھەربىي ھەرىكەتلەرگە قاتناشقان كىشىلەر بىلەن تونۇشتۇرۇپ ، «ئون مىڭ ئەسكەر » نىڭ پېرسىيە دالىسىدا دۇچ كېلىدىغان مۇساپىلەر ۋە خىرىسلار توغرىسىدىكى ئۇچۇرلارنى بېرىدۇ .