史記
Kitob haqida
Si Ma Qian qalamiga mansub «Tarixiy bitiklar» miloddan avvalgi II asr boshlarida yozilgan tarixiy asardir. Ushbu ulkan asar qadimgi davrlardan muallif yashagan zamondagi Xan sulolasigacha bo‘lgan Xitoy tarixini, asosan, muhim shaxslar, voqealar va sulolalarni yoritgan holda bayon qiladi. Unda Sariq imperator, Yao va Shun kabi afsonaviy hukmdorlar, shuningdek, ularning fazilatlari hamda o‘sha davr ijtimoiy qadriyatlari chuqur tahlil qilinib, Xitoy tarixi va falsafasini anglash uchun poydevor yaratiladi. «Tarixiy bitiklar»ning boshlanish qismida afsonaviy Sariq imperator Xuandi tanishtirilib, uning ilohiy tug‘ilishi va ilk hayoti batafsil bayon etiladi. Unda uning davridagi ijtimoiy tartibsizliklar — feodal hukmdorlar o‘rtasidagi hududiy nizolar va Shennun urug‘i ta’sirining susayishi — tasvirlanadi. Rivoyatda Xuandining yetakchilik fazilatlari, Chiyou kabi raqiblarni mag‘lub etishdagi harbiy mahorati va axloqiy boshqaruvni yo‘lga qo‘ygani alohida ta’kidlanadi. Bundan tashqari, Yao va Shun kabi keyingi imperatorlarning yuksalishi, ularning fazilatlari hamda hukmronliklarini belgilab bergan muhim lahzalar ham yoritiladi. Dastlabki parchalar bu tarixiy siymolarga hurmat ruhini belgilab, ularning donishmandligi va hukmronlik merosi insoniyatning axloqiy mezonlarini shakllantirishdagi rolini namoyon etadi. Ushbu kirish qismi qadimgi Xitoy sivilizatsiyasi va boshqaruv tizimini batafsil o‘rganish uchun zamin yaratadi.
