«آفرینش خدا» اثر دکتر یاکوب هارتمن، اثری علمی است که احتمالاً در اواخر قرن نوزدهم نوشته شده است. این اثر پرسشهای بنیادینی دربارهٔ ماهیت خدا و جهان هستی مطرح میکند و با رویکردی علمی، به بررسی انتقادی باورهای دینی میپردازد. نویسنده میکوشد تصورات سنتی دربارهٔ الوهیت را از حالت رازآمیز خارج کند و در عین حال از درکی عقلانی از هستی دفاع میکند؛ او تأکید دارد که مفهوم خدا ساختهٔ تخیل انسان است، نه موجودی فراطبیعی. دکتر هارتمن در آغاز متن، نارضایتی و شکاکیت رایج نسبت به دین سازمانیافته را شرح میدهد و مبانی آن و اقتدار روحانیانی را که جزمها را تداوم میبخشند، نقد میکند. او روند تدریجی پیشرفت فکری بشر را، از پرستش ابتدایی اجرام آسمانی تا قلمرو علم، بررسی میکند و بر آن است که حقیقتهای جدید اغلب با باورهای تثبیتشده به مبارزه برمیخیزند. هارتمن با بهرهگیری از نمونههایی از تاریخ نجوم و ارجاع به اندیشهٔ فلسفی باستان، زمینه را برای بررسی جامعتر تکامل انسان، هم از نظر جسمانی و هم از نظر فکری، فراهم میسازد و در نهایت بر این باور است که انسانها خدایان خود را بهعنوان بخشی از مسیر تکاملیشان آفریدهاند.