„Candide albo optymizm” autorstwa Voltaire’a to francuska satyra, pierwszy raz opublikowana w 1759 roku. Młody Candide żyje spokojnym życiem w raju, a jego nauczyciel, profesor Pangloss, wpaja mu leibnizowski optymizm, twierdząc, że „wszystko jest dla dobra” w „najlepszym z możliwych światów”. Taki idyliczny stan rzeczy nagle się kończy, a Candide musi stawić czoła serii trudności, które powoli burzą jego iluzje. W fantastycznych, dynamicznych przygodach Voltaire krytykuje religię, rządy, armie i filozofów, jednocześnie rozmyślając nad problemem zła i w końcu postulując praktyczne prawidło: „Musimy pielęgnować swój własny ogród”.