پاۋل ساباتىيېر نەشىر قىلغان « ئاسىزى دىكى ئەسسىزى يولداشنىڭ ھاياتى » 19-ئەسىرنىڭ ئاخىرلىرىدا يېزىلغان تارىخىي رومان دۇر . بۇ كىتاب ئەسسىزى يولداشنىڭ ھاياتى ۋە روھىي سەپىرىنى خاتىرىلەپ ، ئۇنىڭ باي بالىدىن تەڭرىگە ، ئىنسانىيەتكە ۋە تەبىئەتكە بولغان چوڭقۇر مېھرىبانلىقى بىلەن تونۇلغان دىنىي زاتقا ئايلانش جەريانىنى تەھلىل قىلىدۇ . كىتابنىڭ مەقسىتى ئەسسىزى يولداشنىڭ خاراكتېرىنى ئېنىقلاپ ، ئۇنىڭ چوڭقۇر ھېسداشلىقى ۋە ئىشەنچكە بولغان ئۆزگىچە پوزىتسىيەسىنى تەكىتلەپ ، شۇ دەۋردىكى ئاممىنىڭ قايىل قىلىشىدۇ . كىتابنىڭ باشلىق بۆلىكى ئەسسىزى يولداش تۇغۇلغان جاي بولغان ئاسىزى نىڭ تارىخىي ئارقا كۆرۈنۈشى توغرىسىدىكى تەھلىل بىلەن باشلىنىدۇ . كىتابدا ئۇنىڭ باي سودىگەرنىڭ ئوغلى بولۇش سۈپىتى بىلەن باشلانغان ياشلىقى تەپسىلىي بايان قىلىنغان ؛ لېكىن كېسەللىك ۋە نامراتلىق ئۇنىڭ روھىي دۇنياسىدا زور ئۆزگىرىشلەرنى پەيدا قىلىپ ، ئۇنىڭ ھاياتىنىڭ مەنىسى توغرىسىدا ئويلىنىشقا ئۈن دۈرگەن . ئاخىرىدا ئۇ زېھنىنى خۇشاللىق ۋە شان-شەرەپكە بېغىشلاشتىن تاشقىرى ، تەڭرىگە قۇربان بولۇش ۋە نامراتلارغا مۇلازىمەت قىلىش يولىغا قاراپ ماڭغان . بۇ باشلىق بۆلۈك ، كېيىنكى مەزگىلدە ئۇنىڭ تارقاتقان ئوقۇم لىرىنىڭ چوڭقۇر تەسىرى ۋە ئۇنىڭ شەخسىي تەجرىبىلىرىنى چۈشىنىش ئۈچۈن زۆرۈر ئاساس بولۇپ ھېسابلىنىدۇ .