Theism or Atheism: The Great Alternative
Kitob haqida
Chapman Cohenning “Teizm yoki ateizm: Buyuk tanlov” asari XX asr boshlarida yozilgan falsafiy tadqiqotdir. Asarda teizm va ateizmga bo‘lgan e’tiqodlar o‘rtasidagi chuqur bahs tahlil qilinib, mantiqiy masala nafaqat Xudoning mavjudligida, balki e’tiqodning o‘zi keltirib chiqaradigan oqibatlarda ham ekani ilgari suriladi. Muallif Xudoning mavjudligini asoslovchi an’anaviy dalillarni sinchiklab ko‘rib chiqish, ularning zaif jihatlarini ta’kidlash hamda o‘quvchilarni axloq va mavjudlikni dunyoviy nuqtayi nazardan anglashga undashni maqsad qiladi. Kitob boshida Cohen zamonaviy jamiyatda Xudoga ishonishning ahamiyatini shubha ostiga qo‘yish orqali teizmni tadqiq etish kontekstini belgilaydi. Uning ta’kidlashicha, ibtidoiy davrlarda tabiat kuchlari ko‘pincha ma’budlarning harakati sifatida noto‘g‘ri talqin qilingan bo‘lsa, zamonaviy bilimlar tabiiy hodisalar diniy e’tiqodlardan mustaqil ravishda yuz berishini ko‘rsatadi. Cohen koinotdagi boshqaruvchi kuch sifatidagi Xudo haqidagi avvalgi tasavvur eskirganini ilgari suradi va Xudo g‘oyasi ijtimoiy institutlarni qanday shakllantirganini tanqidiy baholash zarurligini ta’kidlaydi; u bu g‘oyaning axloqiy va ijtimoiy taraqqiyotga ko‘pincha to‘sqinlik qilganini ko‘rsatadi. Ushbu tahlil orqali Cohen teistik e’tiqodning kelib chiqishini muhokama qilish uchun asos yaratib, uning falsafiy asoslanganligini yanada chuqurroq tanqid qilishga zamin hozirlaydi.
