«پرتغال و برزیل: مهاجرت و استعمار» اثر د. آ. گومش پرشِیرو، بررسی انتقادی مهاجرت پرتغالیها به برزیل است که در اواخر قرن نوزدهم نوشته شده است. این اثر به عوامل اجتماعیـاقتصادیِ محرک این مهاجرت، از جمله جاذبهٔ ثروت احتمالی و واقعیتهای دشواری که پس از ورود به برزیل در انتظار مهاجران است، میپردازد. کتاب پیامدهای مهاجرت را برای پرتغال و شهروندانش بهطور انتقادی ارزیابی میکند، انگیزههای پشت این مهاجرت را به پرسش میگیرد و شرایط دو کشور را با یکدیگر مقایسه میکند. نویسنده در آغاز اثر، نابرابریهای اقتصادی میان پرتغال و برزیل را که به مهاجرت دامن میزنند ترسیم میکند و برداشتهای نادرست دربارهٔ فرصتهای موجود در برزیل را برجسته میسازد. او مقایسههای آماری میان دستمزدها، هزینههای زندگی و نرخهای مرگومیر ارائه میدهد و تصویری تیره از خطرات مهاجرت ترسیم میکند. او هنگام بررسی بلندپروازیهایی که بسیاری از پرتغالیها را به دنبالکردن زندگی در برزیل سوق میدهند، بر اهمیت درک واقعیتهای عملی و زمینهٔ تاریخی مرتبط با مهاجرت تأکید میکند و میکوشد هموطنانش را به دانشی مجهز سازد که آنان را در برابر آرزوهای گمراهکننده محافظت کند.