«Viriatho: Narrativa epo-historica» اثر تئوفیلو براگا، رمانی تاریخی است که در اوایل قرن بیستم نوشته شده است. این کتاب رابطه پیچیده و پرتنش میان قبایل لوزیتانی و امپراتوری روم را بررسی میکند و بر شخصیت ویریاتو، رهبر افسانهای که نماینده مبارزه برای استقلال و مقاومت در برابر ستم است، تمرکز دارد. متن با درهمآمیختن تاریخ و داستان، مبارزات قومی کوچک اما سرسخت را در برابر سلطه امپراتوری به تصویر میکشد. در آغاز روایت، نشست اضطراری ناگهانی در سنای روم، تهدید قریبالوقوع سرویو سولپیکیو گالبا، پروکنسول رومی متهم به اعمال فجیع علیه لوزیتانیها، را آشکار میکند. اقدامات گالبا زنجیرهای از رویدادها را رقم میزند که به خشم و نارضایتی در میان قبایل لوزیتانی و در نهایت به شورش آنان میانجامد. بخش آغازین با معرفی چهرههای اصلی، از جمله کاتونِ سانسور، که خیانت گالبا را محکوم میکند، زمینه را فراهم میسازد و همزمان به نقش نمادین ویریاتو در برافروختن روحیه شورش در میان مردمش اشاره دارد. با افزایش تنشها، روشن میشود که فراخوان انتقام از اشغالگران رومی تازه آغاز شده است؛ فراخوانی که آمیزهای نیرومند از شور ملیگرایانه و جستوجوی آزادی را برمیانگیزد.