Niccolò Makiavellining 1513-yilda yozilgan «Hukmdor» asari siyosiy risoladir. Yangi hukmdorlar uchun yozilgan ushbu inqilobiy qo‘llanmada siyosiy hokimiyat va shuhratga erishish uchun axloqsiz xatti-harakatlar zarur bo‘lishi mumkinligi ta’kidlanadi. Lotin tilida emas, italyan tilida yozilgan asarda mavhum ideallar o‘rniga amaliy siyosiy strategiyani yoritish uchun tarixiy misollardan foydalaniladi. Asar o‘z davridagi katolik va sxolastik ta’limotlarga bevosita qarshi chiqib, zamonaviy siyosiy falsafaning bahsli tamal toshiga aylandi va «makiavellizm» atamasining paydo bo‘lishiga sabab bo‘ldi.