„Hypatia” Johna Tolanda to relacja historyczna napisana w połowie XVIII wieku. Książka przedstawia życie i tragiczną śmierć Hypatii, wybitnej filozofki i matematyczki starożytnej Aleksandrii, podkreślając jej niezwykłe osiągnięcia oraz brutalne okoliczności jej śmierci z rąk religijnego tłumu. Jej celem jest ukazanie napięcia między rozwijającym się chrześcijaństwem a podupadającą pogańską filozofią tamtych czasów. Narracja koncentruje się na Hypatii, której sława wynika zarówno z urody, jak i z intelektu. Jako córka Theona, kierownika szkoły aleksandryjskiej, otrzymuje wykształcenie przewyższające to dostępne większości kobiet jej epoki, a z czasem sama zostaje cenioną nauczycielką i filozofką. Jednak jej bliska relacja z Orestesem, rzymskim namiestnikiem Aleksandrii, wzbudza zazdrość i gniew biskupa Cyryla oraz jego zwolenników. Ich wrogość prowadzi do tragicznego spisku, którego skutkiem jest brutalne zamordowanie Hypatii; wydarzenie to stanowi zarówno potępienie gwałtownego splotu polityki i religii w jej czasach, jak i poruszające przypomnienie o jej dziedzictwie jako symbolu wiedzy i cnoty.