«Апошні цмок» Дэна Тотэро — дзіцячы фантастычны раман, напісаны ў пачатку XX стагоддзя. У ім распавядаецца пра братоў і сясцёр Джонатана, Джанет Джэйн і Пітэра Бакстэраў, іх адважную Бабулю і двух сабак, якія пасябравалі з лагодным сінявокім цмокам — апошнім прадстаўніком свайго роду — і разам з ім адправіліся назад у Цёмныя стагоддзі. У аснове казкі — пошукі зачараванай прынцэсы Сярэбраныя Пальчыкі, якую трэба вызваліць ад цмока-суперніка Даллахана пры дапамозе сварлівага пячорнага гнома па імені Крабі. Гісторыя пачынаецца з таго, што дзеці Бакстэры гуляюць у рыцарскія гульні на лузе каля таямнічага лесу, дзе шасцігадовы Пітэр забрыдае ў пячору і абуджае добразычлівага зялёнага цмока, які называе сябе апошнім цмокам у свеце. Пасля таго як дзеці прывыкаюць да яго, а Бабуля вітае яго, маці выганяе яго, а бацька ўвогуле яго не бачыць; але перад світаннем цмок стукае ў акно дзіцячай і забірае Джонатана, Джанет Джэйн, Пітэра, сабак і Бабулю, якая спускаецца ў сваім крэсле-качалцы, у імклівую паездку «назад» скрозь гісторыю. Яны праязджаюць міма карцін мінулага, дабіраюцца да вулкана, каб цмок мог «паесці агню», а потым адпраўляюцца ў яго велізарны пячорны дом, дзе сустракаюць малюсенькага, уладнага Крабі. Ён расказвае, што зачараваную спадарожніцу цмока, прынцэсу Сярэбраныя Пальчыкі, выкралі, і тады цмок распавядае яе гісторыю — ад пальчыкаў, акунутых у срэбра, да чараў ведзьмы і ўцёкаў, ахопленых бурай. Даведаўшыся, што выкрадальнікам быў ірландскі цмок Даллахан, група вырашае выратаваць прынцэсу і спяшаецца да збройніка на каралеўскай дарозе, дзе Бабулю, дзяцей і нават сабак апранаюць у кальчугі і ўзбройваюць мячамі, паклаўшы пачатак пошукам.