Émil Zolyaning “Rim” romani XIX asr oxirida yozilgan. Asar og‘ir safardan so‘ng Rimga yetib kelgan, orzularini mujassam etgan shaharni katta intiqlik va sog‘inch bilan kashf etishga oshiqayotgan fransuz ruhoniysi abbat Per Froment haqida hikoya qiladi. O‘zgarib borayotgan jamiyat sharoitida e’tiqod, ijtimoiy adolat va ma’naviy yangilanishga intilish mavzulari, ehtimol, asarning markaziy g‘oyalaridir. Roman boshida o‘quvchi Rimning gavjum ko‘chalarida kezib yurgan Per Froment bilan tanishadi; u shaharning go‘zalligi va tarixiy ahamiyatidan hayratga tushadi. Dastlabki sahifalarda uning yetib kelishi va shahar diqqatga sazovor joylari bo‘ylab ilk sayohati tasvirlanib, ichki iztiroblari hamda hayotida ma’no topishga bo‘lgan chuqur ehtiyoji aks ettiriladi. U manzarani kuzatar ekan, o‘tmishdagi tajribalarini, jumladan, e’tiqod bilan bog‘liq kurashlarini va yaqinda xayriya sohasida olib borgan faoliyatini xayolidan o‘tkazadi; bu ishlar uni qashshoqlikning shafqatsiz voqeligi bilan yuzlashtirgan edi. Mazkur manzara asarning markaziy ziddiyatini samarali tarzda tayyorlaydi: Perning yangilangan katoliklik haqidagi intilishlari dunyodagi ma’naviy va ijtimoiy o‘zgarishlar fonida ijtimoiy faollik missiyasi bilan uyg‘unlashadi.
Uch shahar, 2-jild. Bu kitob haqidagi Vikipediya sahifasi: it.wikipedia.org/wiki/Roma_(Zola))