On a Dynamical Top, for exhibiting the phenomena of the motion of a system of…
Kitob haqida
«دىنامىكىلىق تاياقچە : ئۆزگەرمەس شەكىلدىكى بىر سىستېمىنىڭ مۇقىم نۇقتا ئەتراپىدا ھەرىكەت قىلىش ئالامەتلىرىنىڭ كۆرسىتىلىشى ھەم يەر شارىنىڭ ھەرىكىتى توغرىسىدا بەزى پىكىرلەر » – جيېمس كلېرك ماكسۋېل نىڭ 19- ئەسىرنىڭ ئوتتۇرلىرىدا يېزىلغان بىر پەن نەشرىياتى . بۇ ئەسەر ئايلانما ھەرىكەتنىڭ مۇرەككەپ دىنامىكىسى توغرىسىدا تەھلىللەرنى ئۆتكۈزگەن ھەم ئايلانما ھەرىكەت بىلەن مۇناسىۋەتلىك مۇرەككەپ ئالامەتلەرنى چۈشەندۈرۈش ئۈچۈن دىنامىكىلىق تاياقچە نى ئەمەلىي مودېل قىلىپ ئىشلەتكەن . ماكسۋېل بۇ كىتابتا ، مەخسۇس لايىھىلەنگەن دىنامىكىلىق تاياقچە ئارقىلىق ئايلانما ھەرىكەتنىڭ دىنامىكىسىنى چۈشىنىشكە دائىر نەزەرىيۋى ۋە تەجرىبىۋى ئۇسۇللارنى بايان قىلغان . شۇنداقلا ئۆيلىرى ، لاگرانژ ۋە پوئانسو قاتارلىق ماتېماتىكلارنىڭ مۇھىم تۆھپىلىرىنى تىلغا ئالغان ھەم ئايلانما ھەرىكەتنىڭ مۇرەككەپ لىكىنى ئاددىيلاشتۇرۇش ئۈچۈن تۈرلۈك ماتېماتىكىلىق پرىنسىپلارنى قوللانغان . نەشرىياتتا دىنامىكىلىق تاياقچەنىڭ ياسالىشى ۋە تەڭشى لىشى تەپسىلىي بايان قىلىنغان ھەم ئۇنىڭ ئايلانما ھەرىكەت ، بۇلۇڭلۇق زەررىچىلىك ۋە يەر شارى ئوقىنىڭ پەريودىكى ئۆزگىرىشى قاتارلىق پرىنسىپلارنى قانداق كۆرۈنەرلىك ھالدا نامايەن قىلالايدىغانلىقى چۈشەندۈرۈلگەن . ماكسۋېل ئاخىردا يەر شارىنىڭ ھەرىكىتى توغرىسىدىكى كۆزىتىش ئەھمىيىتى ھەم يۇلتۇزلارنىڭ ئورنىنى ئەستايىدىل تەكشۈرۈش ئارقىلىق جەنۇبىي ۋە شىمالىي كەڭلىكنىڭ ئۆزگىرىشىنى چۈشىنىش توغرىسىدا پىكىرلەرنى بىر قاتار قىلغان .
