„Cameron z Lochiel” autorstwa Philippe’a Auberta de Gaspé to historyczny romans napisany w połowie XIX wieku. Akcja powieści skupia się na Archibaldzie Cameronie z Lochiel, młodym Szkotem żyjącym na emigracji w Kanadzie, oraz jego przyjaźni z Jules’em D’Haberville’em, synem kanadyjskiego szlachcica. Opowieść dotyka tematów tożsamości, lojalności oraz wzajemnych wpływów kultur francuskiej i angielskiej w Kanadzie w okresie politycznego napięcia. Na początku powieści czytelnicy poznają dynamiczne życie w Quebecu, gdy dwaj młodzi ludzie – Jules D’Haberville i Archibald Cameron – przygotowują się do rozłączenia po ukończeniu studiów w kolegium jezuitów. Opis ich przyjaźni pokazujeży jasno żywą osobowość Julesa w kontrastie z bardziej powściżoną naturą Archiego, a także nawiązuje do głębokiej więzi, która zostanie poddana próbie wskutek różnych lojalności obu bohaterów w konfliktach panujących w ich epoce. Przez całą historię czytelnicy mogą śledzić rozwój ich przyjaźni na tle historycznego krajobrazu Kanady, pełnego kulturowych odniesień, lokalnych tradycji oraz trudności, z którymi muszą stawić czoła zarówno emigranci, jak i mieszkańcy kraju.