Past and Present
Kitob haqida
توماس كارلايلنىڭ « ئۆتمۈش ۋە ھازىر » دېگەن ئەسىرى 19 - ئەسىرنىڭ ئوتتۇرلىرىدا يېزىلغان سىياسىي ۋە فىلوسوفىيەلىك تەشۋىقات ھېكايىسى دۇر . بۇ ئەسەردە ئەنگلىيەنىڭ ئىجتىمائىي - سىياسىي ئەھۋالى تەھلىل قىلىنغان بولۇپ ، بايلىق ، ئەمگەك ھەمدە بايلار بىلەن نامراتلارنىڭ ئەخلاقىي مەسئۇلىيىتى تېمىلىرى مۇزاكىرە قىلىنغان . كارلايل بىر قاتار كۈچلۈك بايقاش ۋە تەنقىد لەر ئارقىلىق ، زامانداشلىرىنىڭ ئىجتىمائىي ئەھۋالى توغرىسىدىكى ئېڭىنى جۇغىرتىشنى مەقسەت قىلغان . « ئۆتمۈش ۋە ھازىر » ناملىق ئەسەرنىڭ دەسلەپكى بۆلىكىدە ، ئەنگلىيەنىڭ بايلىقى بىلەن نامرات ئەمگەكچىلەرنىڭ رېئاللىقىنىڭ قارشىلىقى تۇتىدىغان ئەھۋالى تەكىتلەنگەن . كارلايل ئىشسىزلارنىڭ ئىشخانا - خانىلاردا يېتىپ قالغانلىقىنى جانلىق تەسۋىرلەپ ، ئۇلارنىڭ ئەتراپىدىكى بايلىق بىلەن بۇ ئەھۋالنى سېلىشتۇرغان ھەمدە بۇ ئەھۋالنى ئۇلارنىڭ ئەمگىكىدىن پايدىلىنىشىغا توسقۇنلۇق قىلىدىغان بىر خىل « سۈي لۈك » دەپ باھالىغان . ئۇ مىداس پادىشاھ ۋە سفىنكس قاتارلىق ئالېگورىيىلىك مىساللارنى ئىشلىتىپ ، يۈزەكچى لىكنىڭ خەۋپى ھەم چوڭقۇر ھەقىقەتلەرنى تونۇشنىڭ زۆرۈرلىكىنى چۈشەندۈرگەن . بۇ قىسمى نېگىزلىك ئىسلاھاتنىڭ جىددىي لىقىنى تەكىتلەپلا قالماستىن ، يەنە جەمئىيەتتىكى خاتىرجەملىك ھالىتى ۋە ئەمگەكچى تەبىقىسىنىڭ قىيىنچىلىقىغا ئەھمىيەت بېرىلمەسلىكنىڭ ئەخلاقىي ئاقىۋەتلىرىگىمۇ تەنقىد قىلغان .
