«دۇنيادىكى ئەڭ قەدىمىي قانۇن نىزاملار » – ھەم مۇرابى يېزغان بۇ تارىخىي ئەسەر 19-ئەسىرنىڭ دەسلەپكى مەزگىلىدە يازىلغان بولۇپ ، قەدىمكى بابىلو نىيەنىڭ جەمئىيەتنى ئىدارە قىلىش جەھەتتە قوشقان ئەڭ مۇھىم تۆھپىسىگە مەركەزلەشكەن . بۇ ئەسەردە ھەم مۇرابى پادىشاھنىڭ مىلادىيەدىن ئىلگىرىكى 3- مىڭ يىللىق دەۋردە بابىلو نىيەدە چىقارغان قانۇنلار تەپسىلىي بايان قىلىنغان ؛ بۇ قانۇنلار پادىشاھنىڭ ئىمپېرىيەسىنى ئىدارە قىلىشتىكى قانۇنىي ۋە ئەخلاقىي تۈزۈلمىلەرنى ئەكس ئەتتۈرگەن ھەم كېيىنكى جەمئىيەتلەرگە ، بولۇپمۇ خەب رۇ لارغا تەسىر كۆرسەتكەن . بۇ ئەسەردە ھەم مۇرابى قانۇن نىزاملىرىنىڭ مۇھىملىقى تەكىتلەنگەن بولۇپ ، ئۇنىڭ قەدىمكى مېسوپوتامىيەدە ھەققانىيلىق ۋە تەرتىپ توغرىسىدىكى تونۇشنى شەكىللەندۈرۈشتىكى مۇھىم رولى بايان قىلىنغان . ئەسەردە ئې لام دا بايقالغان چوڭ قارا دىئورىت تاشتا يېزىلغان قانۇنلار تەپسىلىي بايان قىلىنغان بولۇپ ، مۈلۈك ھوقۇقىدىن ئائىلە قانۇنىغىچە ، شۇنىڭدەك ئالاھىدە جىنايەتلەرگە بېرىلىدىغان جازالار توغرىسىدىكى تۈرلۈك بەلگىلىمىلەر ئۆز ئىچىگە ئالınغان . بۇ ئەسەر ، بۇ قانۇنلارنىڭ جەمئىيەت قۇرۇلمىسى ۋە ھەققانىيلىققا كۆرسەتكەن تەسىرىنى چۈشىنىش ئۈچۈن مۇھىم پايدىلىق بولۇپ ، ئوقۇرمەنلەرگە قەدىمكى بابىلو نىيە مەدەنىيىتى ۋە ئۇنىڭ قانۇنىي پەلسەپىلىرى توغرىسىدا باھالىق ئۇچۇر بېرىدۇ .