کتاب «ایدهٔ خدا در ادیان نخستین» اثر اف. بی. جِوونز، پژوهشی علمی دربارهٔ مفهوم الوهیت در نظامهای دینی نخستین است که در اوایل قرن بیستم نوشته شده است. این اثر به بررسی چگونگی درک جوامع از خدایان میپردازد و تفاوتهای میان خدایان و فتیشها و نقشهایی را که در جوامع ایفا میکنند بررسی میکند. جِوونز میکوشد تحول آگاهی دینی را آشکار کند و بر جنبههای اجتماعی و عاطفی پرستش و فلسفههای زیربنایی مؤثر بر اعمال دینی نخستین تمرکز دارد. جِوونز در آغاز متن، این فرض بنیادین را مطرح میکند که افراد در جامعهای با باورها و ساختارهای اجتماعیِ از پیش موجود متولد میشوند. او توضیح میدهد که انسانها چگونه میآموزند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و هنجارها و اندیشههای جامعهٔ خود، از جمله تصور آن جامعه از نیروهای برتر، را درونی سازند. او با بررسی تفاوتهای میان فتیشیسم و چندخدایی استدلال میکند که تصور خدایی که برای رفاه جامعه عمل میکند، همزمان با شکلگیری احساس خودآگاهی فرد پدیدار شد. این بخش آغازین زمینه را برای بررسی بیشتر آیینها، اسطورهشناسی و آگاهی جمعی پیرامون امر الوهی در فصلهای بعدی فراهم میسازد.