„Facundo” autorstwa Domingo Faustino Sarmiento to esej opublikowany w 1845 roku podczas jego egzilu w Chile. Praca analizuje konflikty w Argentynie po uzyskaniu niepodległości, patrząc na nie przez pryzmę konfrontacji cywilizacji z barbarzyństwem. Sarmiento opisuje życie Juana Facundo Quirogi, wojskowego lidera i gubernatora prowincji, jednocześnie krytykując rząd Juana Manuela de Rosas. Esej dotyka głębokich różnic kulturowych pomiędzy miastami a wsią w Argentynie, pomiędzy europejskimi ideałami a rzeczywistością Ameryki Łacińskiej, a także wpływu tych różnic na debaty o tożsamości narodowej, które do dziś są aktualne w całej Ameryce Łacińskiej.