«بیداری روح» اثر محمد بن عبدالملک ابنطفیل، رمانی فلسفی است که در قرن دوازدهم نوشته شده است. این روایت زندگی حی بن یقظان را بازمیگشاید؛ پسری که بهطرزی اسرارآمیز در جزیرهای رها میشود و در آنجا در انزوا رشد میکند و به زندگی ادامه میدهد و در جستوجویی فطری برای دانش و درک، میکوشد. حی در مسیر رشد خود با پرسشهای وجودی درباره طبیعت، الوهیت و ماهیت روح دستوپنجه نرم میکند و در این راه به کشفیات فلسفی عمیقی دست مییابد. در آغاز داستان، با حی بن یقظان، پسر یک شاهدخت، آشنا میشویم که هنگام تولد رها شده و در جزیرهای متروک، نزد آهوی مادهای مهربان، آرامش مییابد. با بلوغ او، آگاهیاش از محیط پیرامون بیشتر میشود؛ برای بقا ابزار میسازد و به خوداندیشی میپردازد. درونمایه انزوا او را به تأمل درباره مفاهیم فلسفی عمیقی، از جمله آفرینش، وجود و ماهیت امر الهی، از راه مشاهده و دروننگری سوق میدهد. سفر او هم واقعیتهای فیزیکی زندگی و هم پرسشهای متافیزیکی روح را بررسی میکند و زمینه را برای گفتوگویی فلسفی فراهم میسازد که در پی دیدار بعدی او با اَسال، دریافتهایش را با آموزههای دینیای که اَسال نماینده آنهاست درهم میآمیزد.