Rabindranat Tagorning «Nationalismus» asari XX asr boshlarida yozilgan, teran falsafiy risoladir. Asarda millatchilik tushunchasi, ayniqsa Hindiston va uning tarixiy ijtimoiy tuzilishi kontekstida, o‘rganiladi, shu bilan birga zamonaviy milliy davlatlarning mexanistik tabiati tanqid qilinadi. Tagor o‘zlik, irqlar o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik va millatchilik jo‘shqinligining axloqiy oqibatlari kabi mavzularga murojaat qilib, G‘arb ideallarini hind an’analari bilan qiyoslaydi. Matnning boshlanish qismida Tagor turli xalqlarning tarixiy muammolari va xarakteri haqidagi falsafiy mulohazalarini bayon etadi. U Hindistonning irqiy xilma-xillik va ijtimoiy integratsiya borasidagi o‘ziga xos kurashini ta’kidlab, bu qiyinchiliklarni shunchaki to‘siqlar emas, balki axloqiy va ma’naviy yuksalish imkoniyatlari sifatida tasvirlaydi. Tagor haqiqiy insoniy aloqalardan ko‘ra kuch va moddiy manfaatni ustun qo‘yadigan zamonaviy millatchilikning mexanizatsiyalashgan faoliyatini tanqid qiladi. U millatchilikni shafqatsizlarcha ta’qib etish ko‘pincha axloqiy tanazzulga olib kelishidan ogohlantirib, mavhum millatchilik mafkuralaridan ko‘ra shaxs qadr-qimmati va jamoaviy ruhni ulug‘laydigan chuqurroq insoniy qadriyatlarga qaytishga chorlaydi.