«پوتومایو، بهشت شیطان» اثر دبلیو. ای. هاردنبورگ، گزارشی تاریخی است که در اوایل قرن بیستم نوشته شده است. این اثر به جنایتهایی میپردازد که در دوران تجارت کائوچو بر مردم بومی منطقه پوتومایو در آمریکای جنوبی روا داشته شد و استثمار بیرحمانه و نقض حقوق بشر را برجسته میکند. این روایت هم کیفرخواستی علیه این شیوههای استعماری است و هم فراخوانی برای پاسخگویی و بهبود وضعیت جمعیتهای بومیِ ستمدیده. آغاز روایت شرایط هولناک دره آمازون را معرفی میکند و بر شکنجه نظاممند، قتل و به بردگی گرفتن قبایل بومی محلی، بهویژه هویتوتوها، تمرکز دارد. هاردنبورگ به تضاد آشکار میان حکومت تاریخی اینکاها، که عدالت و همکاری را در میان مردم خود ترویج میکرد، و واقعیتهای بیرحمانهای میاندیشد که این قبایل در جمهوری مدرن، زیر سلطه طمع شرکتهای کائوچو، با آن روبهرو بودند. این بخش زمینه را برای اکتشافات و تحقیقات خود هاردنبورگ در این منطقه فراهم میکند و قلمرو پهناور و ناشناخته پوتومایو را هم سرچشمه ثروتی عظیم و هم عرصهای برای رنجی تصورناپذیر به تصویر میکشد.