„Putumayo, raj diabła” autorstwa W. E. Hardenburga to relacja historyczna napisana na początku XX wieku. Dzieło to zgłębia okrucieństwa, jakich doświadczali rdzenni mieszkańcy regionu Putumayo w Ameryce Południowej podczas eksploatacji kauczuku, ukazując bezwzględny wyzysk i łamanie praw człowieka. Narracja jest zarazem oskarżeniem tych kolonialnych praktyk oraz apelem o pociągnięcie winnych do odpowiedzialności i poprawę losu uciskanych ludów tubylczych. Początek opowieści przedstawia przerażające warunki panujące w Dolinie Amazonki, koncentrując się na systematycznych torturach, mordach i zniewalaniu miejscowych plemion tubylczych, przede wszystkim Witotów. Hardenburg ukazuje jaskrawy kontrast między historycznymi rządami Inków, które sprzyjały sprawiedliwości i współpracy między ich ludami, a brutalną rzeczywistością, z jaką plemiona te mierzyły się wskutek chciwości przedsiębiorstw kauczukowych w nowoczesnej republice. Ten fragment przygotowuje grunt pod własne wyprawy i dochodzenia Hardenburga w tym regionie, przedstawiając rozległe, niezbadanе terytorium Putumayo zarówno jako źródło wielkiego bogactwa, jak i miejsce niewyobrażalnego cierpienia.