„Zbiórka esejów Janeza Trdiny 1: Bahovi huzarji i Iliri” jest dziełem historycznym napisanym na początku XX wieku. Praca skupia się na wspomnieniach autora z okresu jego pracy nauczyciela w Chorwacji w latach 1853–1867, a także na tematach identyty narodowej i konfliktów kulturowych pomiędzy Chorwatami a niemieckojęzycznymi biurokratami. Osobiste doświadczenia i obserwacje Trdiny pomagają czytelnikom zrozumieć historyczny kontekst chorwackiego nacjonalizmu w okresie obcej dominacji. W prologu tej książki autor opisuje swój przybycie do Varaždina, gdzie zamierzał pracować jako nauczyciel i poznać lokalną kulturę. Niemniej szybko stwierdził, że wpływ niemieckiego języka i kultury jest wszechobecny, nawet wśród mieszkańców. W interakcjach z różnymi osobami – wliczając kolegów nauczycieli i biurokratów – Trdina pokazuje kontrast między swoimi oczekiwaniami dotyczącymi rozwijania chorwackiego ducha narodowego a rzeczywistością kulturowej asimilacji i oporu wobec niemieckiego języka. Te pierwsze doświadczenia stanowią podstawę dla dalszych rozmyślań o identycie, oporze oraz politycznej dynamice epoki, gdy autor starał się promować chorwacki nacjonalizm w obliczu dominacji niemieckiej.