توماس ھېنرى خاكسلى يازغان «پەن ۋە مائارىپ : ماقالىلەر توپلىمى » 19- ئەسىرنىڭ ئاخىرقى مەزگىلىدە يېزىلغان ماقالىلەرنىڭ يىغىندىسى بولۇپ ، پەن ۋە مائارىپ فىلوسوفىيىسىگە مۇناسىۋەتلىك تۈرلۈك تېمىلارنى ئۆز ئىچىگە ئالغان . بۇ ماقالىلەردە خاكسلىنىڭ تەجرىبىۋى پەن ۋە راشيونال ئىدىيەنىڭ مائارىپتىكى مۇھىملىقى توغرىسىدىكى قاراشلىرى بايان قىلىنغان بولۇپ ، بۇلارنىڭ چۈشەنچىنى يۇقىرى كۆتۈرۈش ۋە ئوقۇغۇچىلارنى مەنىلىك ئۇسۇلدا قاتناشتۇرۇشتىكى رولى تەكىتلەنگەن . بۇ توپلىمنىڭ دەسلەپكى قىسمىدا خاكسلى جوزېف پرىستلىنىڭ ئىز بېغىشلاشلىرى توغرىسىدا توختالغان ھەمدە ئۇنىڭ پەن ۋە تېئولوگىيە ساھەسىگە قوشقان تۆھپىلىرىگە نۇقتا قويغان . باش ماقالىدا پرىستلىنىڭ راشيونال تەتقىقاتقا بولغان ئەستايىدىللىقى ۋە پەن تەتقىقاتىنى مائارىپنىڭ ئايرىلماس قىسمى قىلىش تەشەببۇسى توغرىسىدا بايانلار بار . خاكسلى فىزىولوگىيە ۋە بىئولوگىيەنىڭ ئۆزگەرتىش كۈچىنى تەكىتلەپ ، ئۇلارنىڭ مائارىپ نەزەرىيەۋى پروگراممىسىغا كىرگۈزۈ لۈشى ئارقىلىق تەنقىدىي تەپەككۇر ۋە تەبىئەت دۇنياسىنى چوڭقۇر چۈشىنىشنى ئىلگىرى سۈرگىلى بولىدىغانلىقىنى بايان قىلغان . بۇ ، پەن ، فىلوسوفىيە ۋە مائارىپ ئەمەلىيىتىنىڭ ئۆزئارا تۇتاشلىقىغا مۇناسىۋەتلىك كەڭ تېمىلارنى تەھلىل قىلىشقا يول ئاچقان .
توپلىما ماقالىلەر 3- توم