„Storia degli Italiani, t. 15” Cesare Cantù to opracowanie historyczne napisane pod koniec XIX wieku. Tom ten prawdopodobnie analizuje językową i kulturową ewolucję języka włoskiego oraz jego początki, omawiając teorie dotyczące rozwoju włoskiego języka potocznego z łaciny. Zagłębia się w wpływy różnych dialektów i języków obecnych we Włoszech, badając przemiany historyczne, które ukształtowały współczeski język włoski. Początek dzieła stanowi wprowadzenie do badań nad językami i procesem komunikacji między ludźmi. Autor rozpoczyna od omówienia fizjologicznych i intelektualnych warunków niezbędnych do rozwoju mowy, podkreślając różnice między ludźmi a zwierzętami. Cantù przedstawia trzy główne teorie dotyczące ewolucji języka włoskiego, rozważając historyczne przemiany od łaciny do języka potocznego. Podkreśla znaczenie śledzenia zmian językowych na przestrzeni czasu, sugerując, że włoski wyłonił się naturalnie z łaciny, a nie powstał nagle pod wpływem czynników zewnętrznych, przygotowując grunt pod głębszą analizę dialektów i ich kontekstów historycznych w całych Włoszech.