Essays, or discourses, vol. 4 (of 4) : Selected from the works of Feyjoo, and…
O tej książce
„Essays, or discourses, vol. 4 (of 4) : Selected from the works of Feyjoo, and….” Feyjoo to zbiór esejów filozoficznych powstałych pod koniec XVIII wieku. Tom gromadzi krótkie, argumentacyjne teksty z zakresu filozofii przyrody, epistemologii i moralności, które podważają odziedziczoną doktrynę arystotelesowską i popierają ostrożne, oparte na doświadczeniu rozumowanie. Można się spodziewać żywych „paradoksów”, które obalają obiegowe poglądy o ogniu, powietrzu, wodzie i jakościach, a także rozważań o granicach ludzkiego poznania i pretensjach uczonej ostentacji. Książka przemówi do czytelników myśli oświeceniowej, historii nauki i filozofii sceptycznej. Otwarcie tomu przedstawia spis treści, a następnie przechodzi do „Paradoksów fizycznych”, w których autor na podstawie doświadczeń dowodzi, że ciepło słoneczne skupione przez szkła palące przewyższa ogień żywiołowy, że powietrze jest z natury zimne, gdy brak wpływu słońca, oraz że woda zmierza ku stałości, a nie płynności. Twierdzi, że tak zwane „jakości ukryte” nie są bardziej niejasne niż te znajome (magnetyzm wobec ciepła), że siły zjednoczone nie zawsze są silniejsze (powołując się na próby z nicią i liną) oraz że zmiany nasłonecznienia i ciepła wynikają po części z plam słonecznych; wyjaśnia, dlaczego szkło palące działa lepiej w zimnie i dlaczego stożek płomienia jest kształtem wymuszonym przez ciśnienie powietrza. Następnie utrzymuje, że metale tkwią w roślinach (cząstki magnetyczne w popiele, „wegetacja metaliczna” oraz śmiała hipoteza łącząca magnetyzm Ziemi z wszechobecnym żelazem), po czym rozpoczyna „O filozofii sceptycznej”, odróżniając wątpienie roztropne od skrajnego, na nowo oceniając starożytnych sceptyków i broniąc praktycznego zaufania do świadectwa „doświadczalnego” wobec argumentów ze snu i złudzenia. To otwarcie kulminuje w tezie, że filozofia przyrody daje prawdopodobieństwo, a nie dowód, co ilustruje, ukazując, jak niepewne pozostają nasze definicje gatunków, rodzajów, a nawet „człowieka jako zwierzęcia rozumnego”, przy czym wątpliwości sięgają czucia u zwierząt i wrażliwości roślin.
