„Maugis, czarodzieju: wywodzi się z starofrancuskiego języka… To wspaniały opowieść o…” – powieść przygodnicza napisana przez lorda Gilhooley na końcu XIX wieku. Przedstawiona jako odnaleziony rękopis odkryty w starom mieście Mouzon, opowiada legendę z cyklu o Karolu Wielkim i Maugisie, połączając bitwy, zdradę oraz miłosną historię z „czarodzieństwem”, które tu interpretowane jest jako nauka okultystyczna. Akcja toczy się wokół potężnego wojownika-czarodzieja Maugisa, jego lojalnych braci, wielkodusznego, ale gniewnego Karola Wielkiego, zdradliwego Ganelona oraz Yolande, czija tajna więź z Maugisem odgrywa ważną rolę w rozwoju wydarzeń. Opowieść rozpoczyna się w czasach współczesnych: narrator w Mouzon spotyka samotnika o złowieszczym charakterze, Charlesa Voudrana, który twierdzi, że odnalazł i spalił starożytne rękopisy o Maugisie, ale przekazuje swoją własną sinopsę pod przyrzeczeniem, aby została opublikowana poza Francją. Twierdzi również, że cudowne dzieła Maugisa wynikają z wschodnich okultystycznych nauk, a nie ze złudzeń demonów. Później akcja przenosi się na dwór Karola Wielkiego: po zwycięskiej wojnie cesarz wysyła swego syna Lothaira, aby wezwąć oporny księcia d’Aigremonta; ten zabija prince’a, co doprowadza do wojny i królewskiej zwycięstwa… ale potem następuje zaskakujące cesarskie przebaczenie. Na dworze Maugis domaga się sprawiedliwości, lecz jest oskarżony; podczas partii szachów zabija prince’a Berthelota, ucieka przez komnatę Yolande i wraz z braćmi buduje twierdę Montfort nad rzeką Meuse. Karol Wielki oblega ją; Maugis spalałiby królewski obóz, ale udaje mu się przeżyć miesiące nacisku, pokonać zdradę i uciec w obliczu ataku nieprzyjacielskich wojsk. Później Maugis razem z braćmi buduje twierdę Montfort na nowym miejscu… ale cesarz kładzie jej pod znaczenie ognia, a bracia są zmuszeni się poddać.