De Canibus Britannicis: Of Englishe Dogges
Kitob haqida
Jon Kayusning «De Canibus Britannicis: Of Englishe Dogges» asari XVI asr oxirida yozilgan ilmiy risoladir. Asar Angliyaga xos itlarning turli zotlariga bag‘ishlangan bo‘lib, ularning xususiyatlari, qo‘llanilishi va farqlarini o‘rganadi. Muallif ularning ovchilik va xonadon hayotidagi rollarini tahlil qilib, xususiyatlari hamda vazifalariga ko‘ra ularni toifalarga ajratadi. Matn boshida Kayus do‘sti va hamkasb olimi Konrad Gesnerga murojaat qilib, ingliz itlari haqida batafsil ma’lumot berish niyatini bayon etadi. U bu hayvonlarning ovchilikda ham, hamroh sifatidagi ahamiyatini ta’kidlab, ularni uch asosiy toifaga: asil, qishloqona va aynigan zotlarga bo‘lish mumkinligini bildiradi. Kayus asil toifaga kiruvchi turli zotlarni yanada batafsil yoritib, ularning ovchilik mahorati va anatomik xususiyatlarini, masalan, ov iti («Sagax»), tovush bilan iz quvuvchi it va boshqalarni tasvirlaydi hamda har birining ov jarayonida o‘ziga xos usuli va maqsadi borligini ko‘rsatadi. Ushbu kirish qismi it zotlarini har tomonlama o‘rganish uchun zamin yaratib, muallifning tajribasini va mavzuning ham tabiiy tarix, ham inson faoliyatidagi ahamiyatini belgilaydi.
