«مرد نابغه» اثر چزاره لومبروزو، نوشتهای علمی است که در اواخر قرن نوزدهم نگاشته شده است. این کتاب به رابطهٔ پیچیدهٔ نبوغ و جنون میپردازد و ویژگیهای افرادی را که نابغه تلقی میشوند و نیز چگونگی تلاقی این ویژگیها با الگوهای بیماری روانی بررسی میکند. لومبروزو شخصیتهای تاریخی را بررسی کرده و از دریچهٔ پدیدههای فیزیولوژیک و روانشناختی، تحلیلی بنیادین از نبوغ ارائه میدهد. آغاز اثر با ارجاع به دیدگاههای تاریخی مهم دربارهٔ این موضوع، از ارسطو تا متفکران معاصرتر، زمینه را برای بررسی نبوغ فراهم میکند. لومبروزو دربارهٔ دیدگاههای در حال تحول خود نسبت به نبوغ در ارتباط با انحطاط و رواننژندی تأمل میکند و بر آن است که تواناییهای فکری استثنایی اغلب از ناهنجاریهای روانشناختی سرچشمه میگیرند. او استدلالی مطرح میکند که نبوغ را با نشانههای گوناگون تباهی مرتبط میداند و خوانندگان را برمیانگیزد تا دربارهٔ آنچه نبوغ را تعریف میکند و نیز اینکه برداشتهای اجتماعی چگونه ممکن است در طول تاریخ درخشش را با جنون یکی دانسته باشند، بازاندیشی کنند. این مقدمهٔ تأملبرانگیز دعوتی است به بررسی بیشتر ماهیت درهمتنیدهٔ نبوغ، سلامت روان و بهرسمیتشناسی اجتماعی.