„Trzęsienie ziemi: Historia XVI wieku” autorstwa Parmenio Bettòli to powieść historyczna napisana na końcu XIX wieku. Książka zaczyna się od żywopisnego opisu entuzjazmu i atmosfery panującej w mieście Parma w momencie zbliżającego się przybycia papieża Pawła III. Akcja rozgrywa się w Italii XVI wieku w kontekście politycznych intryg i rodzinnych konfliktów; wśród ważnych postaci są młody żołnierz Neruccio Nerucci oraz tajemniczy Pellegrino, obaj wplącieni w burzliwe wydarzenia związane z wizytą papieża. Na początku powieści opisuje się zamieszanie na ulicach Parmy, gdy mieszkańcy gromadzą się, by świętować przybycie papieża. Czytelnik poznaje różnorakich bohaterów – arystokratów, duchownych i zwykłych ludzi, wszystkich wzbudzonych tą okazją. Wśród chaosu wydzielają się dwie postaci: Neruccio, żołnierz o ciekawym charakterze, oraz Pellegrino, obcokrajowy antykwariusz z tajemniczą przeszłością. Ich interakcje wskazują na głębsze konflikty pomiędzy arystokratycznymi rodzinami Camia i Nicelli, co otwiera drogę dla dramatycznej historii zemsty i politycznych intryg. Wraz z rozwojem narracji wydarzenia przybliżają się do punktu, w którym los Neruccia ściśle się powiązuje z tą historią i napięcie rośnie.