W U R : Werstands Universal Robots
Bu kitap hakkında
Karel Čapek’in “W U R” adlı eseri, 20. yüzyılın başlarında yazılmış bir bilimkurgu oyunudur. Kitlesel üretilen yapay işçilerin yükselişini ve tetikledikleri sarsıntıları ele alır; fabrika müdürü Harry Domin’e, Werstands Universal Robots’taki diğer yöneticilere ve idealist ziyaretçi Helene Glory’ye odaklanır. Oyun ilerlemeyi, emeği ve insanı ruhtan yoksun verimlilikten ayıran şeyi sorgular. Oyunun açılışı bizi W.U.R.’un merkez ofisine yerleştirir; Domin devasa bir robot sanayisini yönetirken Helene Glory fabrikayı denetlemek ve robotlara insanca muamele ile “özgürlük” için yalvarmak üzere gelir. Domin sentetik yaşamın kökenini ve genç Werstand’ın sadeleştirilmiş, ruhtan yoksun emekçileri nasıl tasarladığını açıklar; bedenleri parça, zihinleri yazılım gibi ele alan bir montaj hattı sürecini özetler. Helene, robotlar Sulla ve Marius’la tanışır, onların kesin yararlılığını ve duygusal boşluğunu görür; ardından Domin’in ekibiyle—Fabry, Gall, Hallemeier, Busman ve Alquist—yüzleşir; onlar da onun yakarışlarına verimlilik ve insansız emek olmayan bir gelecek savlarıyla karşı çıkar. Özel, içgüdüsel bir evlilik teklifi Helene’i Domin’e bağlar; birinci perde ardından on yıl ileri atlar: hediyeler gelir, Ultimus adlı bir savaş gemisi limanda belirmiştir ve robotların öncülük ettiği şiddet ile insan doğumlarında sarsıcı bir çöküşe dair haberler süzülür. Helene’in dindar dadısı Nana, insanları makineyle yapmanın küfrünü lanetler; Alquist ise “ilerleme” korkusunu dile getirir ve geri dönüş için dua eder. Helene, insanlardan nefret ettiğini ve hükmetme iradesini ilan eden geliştirilmiş robot Radius’la yüzleşir; Dr. Gall ise robotlara acı ve yükseltilmiş duyarlılık, ama sevgi değil, kazandıran deneyleri açıklar. Doğada ve insanda “kısır çiçekler”den tedirgin olan Helene, bir ateş yakılmasını emrederken kökten bir eylemi düşünür.
Notlar
Çevirisi: R.U.R.
