Federiko De Robertoning «Il colore del tempo» asari XIX asr oxirida yozilgan falsafiy risoladir. Unda adabiyot va jurnalistikaning tabiati chuqur tahlil qilinib, gazetalarning o‘tkinchi tabiati adabiy asarlarning uzoq davom etuvchi ta’siri bilan taqqoslanadi. Asarning boshlanishida zamonaviy hayotdagi tezkor o‘zgarishlar va shiddatli sur’at haqida mulohaza yuritilib, tez iste’mol qilish va moslashishni talab etadigan jamiyatda intellektual mahsulotlarning sifati shubha ostiga olinadi. Muallif asar boshida gazetalarning qisqa umrini kitoblarning bardavom mohiyatiga qarama-qarshi qo‘yadi va turli maqolalarning adabiy to‘plamlari «zamon rangini» aks ettirishi mumkinligini ta’kidlaydi. U jamiyatdagi o‘zgarishlar va texnologik taraqqiyot tufayli adabiy uslublarning o‘zgarishi haqida fikr yuritar ekan, zamonaviy mualliflarda yaxlit durdona asarlar yaratish ishtiyoqi yetishmayaptimikan, deya mulohaza qiladi. De Roberto demokratik g‘oyalarning yozuvga ta’siriga to‘xtalib, jamiyatning jadal taraqqiyoti bilan adabiyotda ham, hayotda ham mazmunli ifodaga bo‘lgan chuqur intilish o‘rtasidagi ichki ziddiyatga ishora qiladi.