„Pamiętniki cesarzowej Katarzyny II” autorstwa cesarzowej Rosji Katarzyny II to autobiograficzna relacja napisana w połowie XIX wieku. Dzieło to daje osobisty wgląd w życie i myśli jednej z najbardziej wpływowych władczyń Rosji, przedstawiając jej młodość i dojście do władzy pośród zawiłości rosyjskiego dworu. Pamiętnik ukazuje próby i przeciwności, z jakimi mierzyła się Katarzyna, poruszając się w świecie naznaczonym intrygami i ambicją. Pamiętnik rozpoczyna się od przedmowy opisującej burzliwą historię rękopisu i jego ostateczną publikację. Katarzyna snuje refleksje nad swoją młodością, podkreślając swoje aspiracje do władzy mimo ograniczeń narzucanych jej przez życie dworskie. W szczególności przedstawia swoją wczesną relację z Piotrem III oraz dynamikę dworu cesarskiego, naznaczoną politycznymi machinacjami i osobistymi konfliktami. Gdy czytelnicy zagłębiają się w narrację, głos narratorski Katarzyny szybko ujawnia jej inteligencję i ambicję, przygotowując grunt pod jej późniejsze wstąpienie na tron i jasno pokazując, że jej droga była nie tylko osobistą przemianą, lecz także wydarzeniem o znaczeniu narodowym.