«مدارس، کتابهای درسی و آموزگاران» اثر ویلیام کریو هزلیت، گزارشی تاریخی است که در اواخر قرن نوزدهم نوشته شده است. این اثر به تحول نظام آموزشی در بریتانیای کبیر میپردازد و تاریخ مدرسه، مواد آموزشی و شخصیتهایی را که شیوههای تدریس را شکل دادند بررسی میکند. هزلیت میکوشد ریشههای آموزش مدرن را دنبال کند و روشها و نگرشهای گوناگون تاریخی نسبت به یادگیری را برجسته سازد. در آغاز کتاب، پیشگفتاری آمده است که هزلیت در آن لحن بررسی خود از تاریخ آموزش را تعیین میکند و توضیح میدهد که مطالب پیشِ رو قصد ندارد همه جنبهها را بهطور جامع پوشش دهد، بلکه میخواهد نمونههای مهمی ارائه کند. او بر تأثیر محیطهای آموزشی نخستین، از جمله کلیسا، و نقش آموزگاران نخستین تأکید میکند. متن با مروری بر پایههای نظام آموزشی آغاز میشود و یادآور میشود که انگلیسیها و اسکاتلندیهای نخستین در خانه آموزش میدیدند و برای تحصیل به خارج از کشور سفر میکردند؛ همچنین بر تأثیر هنرمندان و دانشمندان گوناگونی تأکید میکند که در طول قرنها در اصلاحات آموزشی سهم داشتند.